काठमाडौं ।  मौसम परिवर्तनसँगै यदि तपाईंलाई पनि बारम्बार रुघाखोकी, ज्वरो र घाँटी खसखसाउने समस्या भइरहेको छ भने यसलाई सामान्य मौसमी समस्या ठानेर बेवास्ता नगर्नुहोस्। 

मौसमको उतारचढावले हाम्रो स्वास्थ्य र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता मा प्रत्यक्ष असर पार्न सक्छ। 

यसैकारण मौसम बदलिनेबित्तिकै धेरै मानिसलाई भाइरल इन्फेक्सन, एलर्जी र श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्याले सताउन थाल्छ। विशेषगरी बालबालिका, वृद्धवृद्धा र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर भएका व्यक्तिहरूले यस समयमा बढी सावधानी अपनाउनुपर्ने हुन्छ।

तर मौसम बदलिनेबित्तिकै शरीर किन यति चाँडै बिरामी पर्छ भन्ने विषयमा तपाईंले कहिल्यै सोच्नुभएको छ ? के यसको पछाडि कमजोर ‘इम्युनिटी’, तापक्रममा आउने परिवर्तन वा भाइरस जिम्मेवार छन् ? यस लेखमा बदलिँदो मौसममा बारम्बार बिरामी पर्नुका कारण, यसका सामान्य लक्षण, कस्ता व्यक्तिलाई बढी जोखिम हुन्छ र मौसमी रोगहरूबाट बच्न कस्ता सावधानी अपनाउनुपर्छ भन्नेबारे जानकारी दिइएको छ।

बदलिँदो मौसममा बारम्बार बिरामी पर्नुका कारणहरू

१. तापक्रममा अचानक आउने परिवर्तन

मौसम अचानक गर्मीबाट चिसो वा चिसोबाट गर्मीमा परिणत हुँदा शरीरलाई नयाँ वातावरणअनुसार ढाल्न समय लाग्न सक्छ। यस अवधिमा केही व्यक्तिलाई रुघा, खोकी र घाँटी खसखसाउने जस्ता समस्या हुन सक्छन्।

२. भाइरल इन्फेक्सन बढ्नु

बदलिँदो मौसममा विभिन्न प्रकारका भाइरस फैलन सक्छन्। इन्फ्लुएन्जा र अन्य श्वासप्रश्वाससम्बन्धी सङ्क्रमणका कारण ज्वरो आउने, खोकी लाग्ने, नाक बग्ने र जीउ दुख्ने जस्ता समस्या देखा पर्न सक्छन्।

३. कमजोर रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता

रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर भएका व्यक्तिहरूलाई सङ्क्रमणको जोखिम बढी हुन्छ। बालबालिका, वृद्धवृद्धा र दीर्घरोगीहरूले विशेष सावधानी अपनाउनुपर्छ।

४. एलर्जी र प्रदूषण

मौसम परिवर्तनको समयमा उड्ने धुलो, परागकण र वायु प्रदूषणले केही व्यक्तिमा एलर्जी बढाउन सक्छ। यसले गर्दा हाच्छिउँ आउने, नाक बग्ने, आँखा चिलाउने र सास फेर्न गाह्रो हुने समस्या हुन सक्छ।

५. खानपान र निद्रामा हेलचेक्र्याइँ

पौष्टिक तत्त्वको कमी, अपर्याप्त निद्रा र शारीरिक निष्क्रियताले शरीरको सामान्य रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतालाई प्रभावित पार्न सक्छ।

बदलिँदो मौसममा देखिने सामान्य लक्षणहरू

• बारम्बार हाच्छिउँ आउनु र नाक बग्नु।
• घाँटी खसखसाउनु र दुख्नु।
• सुक्खा वा खकारसहितको खोकी लाग्नु।
• सामान्य वा कडा ज्वरो आउनु।
• टाउको र जीउ दुख्नु।
• थकान र कमजोरी महसुस हुनु
• एलर्जीका कारण आँखा चिलाउनु।

कस्ता व्यक्तिले बढी सावधानी अपनाउनुपर्छ ?

• साना बालबालिका र वृद्धवृद्धा
• रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर भएका व्यक्ति
• दम र श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोगबाट पीडित बिरामी
• मधुमेह (‘डायबिटिज’) का बिरामी

पहिलेदेखि नै कुनै दीर्घरोगबाट प्रभावित व्यक्तिहरू

• बदलिँदो मौसममा लाग्ने रोगबाट कसरी बच्ने ?
• नियमित रूपमा साबुनपानीले हात धुने।
• प्रशस्त पानी पिउने र पौष्टिक खानेकुरा खाने।
• दैनिक ७ देखि ९ घण्टासम्म सुत्ने बानी बसाल्ने।
• धुलो, धुवाँ र प्रदूषणबाट टाढै रहने।
• खोक्दा र हाच्छिउँ गर्दा मुख छोप्ने।
• चिकित्सकको सल्लाहअनुसार आवश्यक खोप लगाउने।
• बिरामी पर्दा अरूको सम्पर्कमा जानबाट बच्ने।

एजेन्सी