काठमाडौं ।  भारतको सिक्किममा लगातारको वर्षापछि फेरि ठुलो पहिरो गएको छ । पश्चिम सिक्किमको रिम्बी गाउँमा बिहीबार राति गएको पहिरोले बस्ती क्षेत्रमा माटो, ढुंगा र गेग्रान बगाउँदा केही घर तथा सरकारी संरचनामा क्षति पुगेको छ ।

अहिलेसम्म मानवीय क्षतिको विवरण भने प्राप्त भएको छैन ।

ग्यालसिङ जिल्लाको युक्सोम–ताशीडिङ क्षेत्रमा लगातार वर्षापछि पहिरो गएको हो । पहिरोबाट विद्युत् विभागका सरकारी आवासलगायत केही संरचना क्षतिग्रस्त भएका छन् । रिम्बी र आसपासका क्षेत्रमा भने अगस्टदेखि नै भिर तथा पहरा अस्थिर हुने क्रम जारी छ ।

रिम्बीमा पहिरोको तत्कालीन कारण भारी वर्षा भए पनि यस क्षेत्रको भौगोलिक बनोटले जोखिम थप बढाएको छ । पानी माटो र चिरिएको चट्टानभित्र प्रवेश गर्दा जमिनभित्रको पानीको दबाब बढ्छ । यसले भिरलाई थामेर राख्ने क्षमता कमजोर बनाउँछ माटो र चट्टान तलतिर खस्न सक्छन् ।

सिक्किमसम्बन्धी अध्ययनहरूले वर्षा, भिरालोपन, भूगर्भीय बनोट, पानीको निकास र माटोको प्रकृतिलाई पहिरोको जोखिम निर्धारण गर्ने प्रमुख कारक मानेका छन् । सिक्किमको हिमाली भूभाग अत्यन्त भिरालो र जटिल भूगर्भीय संरचनाले बनेको भएकाले यहाँ वर्षाले पहिरोको जोखिम बढाउन सक्छ ।

अध्ययनहरूका अनुसार सिक्किम हिमालयका केही क्षेत्रमा पहिरो सुरु गराउने प्रमुख कारण वर्षा भए पनि कुन भिर कति जोखिममा छ भन्ने कुरा त्यसको भूगर्भ र भौगोलिक बनोटले निर्धारण गर्छ ।

अगस्टदेखि नै अस्थिर थियो रिम्बी

रिम्बी र छिमेकी सिङ्लिटाम क्षेत्रमा अगस्टदेखि नै जमिन अस्थिर देखिएको थियो । सिक्किम सरकारले अगस्ट १५ मा रिम्बीका ३० र सिङ्लिटामका आठ परिवार जोखिम क्षेत्रमा रहेको जनाएको थियो । ती क्षेत्रमा १५० भन्दा बढी मानिस प्रभावित हुने अवस्थामा थिए ।

सेप्टेम्बर १४ मा भएको भारी वर्षा र बाढीपछि अवस्था थप बिग्रिएको थियो । सिक्किम राज्य विपद् व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार रिम्बीका जोखिमयुक्त क्षेत्रमा रहेका २८ घरका १२८ जनालाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको थियो ।

पहिरोले एकपटक जमिनको संरचना बिगारेपछि त्यस क्षेत्रमा थप वर्षा हुँदा पुनः पहिरो वा जमिन सर्ने सम्भावना बढ्छ । रिम्बीमा थुप्रिएको गेग्रान र पानीको बहावमा आएको परिवर्तनले वर्षाका बेला थप क्षति निम्त्याउन सक्ने भन्दै अधिकारीहरूले चेतावनी दिएका छन् ।

अझै उच्च जोखिम

भारतको मौसम विभाग (आईएमडी) ले सेप्टेम्बर २५ मा सिक्किममा अत्यधिक भारी वर्षा र २६ सेप्टेम्बरमा भारी वर्षा हुन सक्ने पूर्वानुमान गरेको छ । यसले पहिले नै अस्थिर बनेको रिम्बी क्षेत्रमा थप पहिरोको जोखिम बढाएको छ ।

सिक्किमका मुख्यमन्त्री प्रेमसिंह तामाङले रिम्बीको अवस्थाप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै प्रभावित मानिससँग सरकार रहेको बताएका छन् । उनले अधिकारीहरूलाई उच्च सतर्कतामा रहन, अवस्थाको निरन्तर निगरानी गर्न र सर्वसाधारणको सुरक्षाका लागि आवश्यक कदम चाल्न निर्देशन दिएका छन् ।

लगातार वर्षा भइरहेका कारण अधिकारीहरूले पहिरोबाट भएको क्षतिको मूल्याङ्कन गरिरहेका छन् भने अस्थिर बनेको क्षेत्रमा थप जमिन सर्ने सम्भावनाको निगरानी गरिरहेका छन् ।

रिम्बीको पछिल्लो घटनाले सिक्किममा पहिरो तत्कालीन वर्षाको मात्र परिणाम नभई भूगर्भीय बनोट, भिरालोपन, पानीको निकास र लगातारको वर्षाले संयुक्त रूपमा सिर्जना गर्ने जोखिम भएको जनाइएको छ ।

एजेन्सी